Leki na depresję - nazwy substancji czynnych

Nazwa handlowa to nie to samo co substancja czynna

Pacjent zapamiętuje napis z pudełka, lekarz myśli substancją. Escitalopram występuje w rejestrze pod nazwami Elicea, Lexapro, Mozarin, Depralin, Escitil, Pralex i kilkudziesięcioma innymi. To ten sam lek, wytwarzany przez różne firmy, w tych samych mocach.

Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne z dwóch powodów. Po pierwsze, apteka może wydać odpowiednik z tą samą substancją i mocą, więc pudełko po realizacji recepty bywa inne niż poprzednio. Po drugie, przy zgłaszaniu się po kolejną receptę wystarczy podać substancję i dawkę, nawet jeśli nazwy handlowej nie pamiętasz.

Zestawienie poniżej porządkuje substancje stosowane w leczeniu depresji, które figurują w rejestrze. Nie jest pełnym spisem wszystkiego, co kiedykolwiek zarejestrowano, ani instrukcją doboru leku.

Zanim spojrzysz na moce w tabelach

Tabele niżej podają dawki, które występują w rejestrze, a nie dawki właściwe dla konkretnej osoby. Ma to znaczenie zwłaszcza na starcie leczenia i przy każdej zmianie: charakterystyki leków przeciwdepresyjnych ostrzegają, że w pierwszych tygodniach terapii oraz po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, najwyraźniej u osób poniżej 25. roku życia. To czas na uważną obserwację i szybki kontakt z lekarzem, a dawkę ustala i modyfikuje wyłącznie lekarz.

Jeśli potrzebujesz rozmowy już teraz: 116 123 oraz 800 70 2222 działają całą dobę i bezpłatnie, 116 111 jest numerem dla dzieci i młodzieży, a w nagłym zagrożeniu życia dzwoni się pod 112.

Substancje z grupy SSRI

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny to najliczniejsza grupa i zwykle pierwszy wybór przy rozpoczynaniu leczenia. Sześć substancji z tej grupy jest w Polsce zarejestrowanych we wskazaniach depresyjnych.

Dwie uwagi z rejestru. Fluwoksamina ma tam tylko jedną nazwę handlową, więc pytanie o jej odpowiednik nie ma odpowiedzi. Fluoksetyna występuje zarówno w kapsułkach twardych, jak i w tabletkach, co bywa mylące przy porównywaniu opakowań, choć substancja pozostaje ta sama. Citalopramowi poświęciliśmy osobną stronę: citalopram i jego dawki.

Substancje z grupy SNRI

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny obejmują dwie substancje. Obie występują niemal wyłącznie w postaciach o przedłużonym uwalnianiu albo dojelitowych, czyli takich, których nie wolno dzielić ani rozgryzać bez wyraźnego wskazania w dokumentacji.

Przy wenlafaksynie dokumentacja leku wymaga uzyskania kontroli istniejącego nadciśnienia przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowego mierzenia ciśnienia po starcie i po każdym zwiększeniu dawki. Ten szczegół częściej niż cokolwiek innego decyduje o tym, czy lekarz sięgnie po tę grupę.

Leki starszej generacji

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne są w rejestrze od dziesięcioleci i nadal mają swoje zastosowania, choć rzadziej służą jako lek pierwszego wyboru ze względu na profil działań niepożądanych.

Każda z tych trzech substancji ma w rejestrze pojedynczą linię nazw handlowych, co oznacza brak szerokiego wyboru odpowiedników.

Amitryptylina pojawia się dodatkowo w dokumentacji innych preparatów jako lek, którego stężenie może się zmieniać pod wpływem interakcji, na przykład z wyciągiem z ziela dziurawca.

Leki o innych mechanizmach działania

Poza SSRI, SNRI i lekami trójpierścieniowymi rejestr zawiera kilka substancji, których nie da się przypisać do żadnej z tych grup. To one najczęściej pojawiają się w rozmowie wtedy, gdy pierwszy wybrany lek nie zadziałał albo był źle tolerowany.

Dwie z tych substancji mają w serwisie osobne omówienia: bupropion i agomelatyna. Warto też zwrócić uwagę na jednorodność mocy tam, gdzie w rejestrze występuje tylko jedna wartość: agomelatyna ma wyłącznie 25 mg, tianeptyna wyłącznie 12,5 mg. Wyższa dawka dobowa oznacza wtedy większą liczbę tabletek, a nie mocniejszy preparat.

Substancje, których w internetowych zestawieniach zwykle brakuje

Popularne listy urywają się na SSRI i kilku nowszych lekach. Rejestr jest szerszy, a poniższe substancje bywają wybierane właśnie wtedy, gdy standardowe leczenie zawiodło albo było źle tolerowane.

Wszystkie cztery mają w rejestrze kategorię Rp. Osobno stoi esketamina w postaci aerozolu do nosa (Spravato 28 mg), stosowana w depresji lekoopornej: jej kategoria to Rpw, czyli węższa od zwykłej Rp, bo dotyczy substancji objętej ściślejszymi zasadami obrotu. Moklobemid warto zapamiętać także z innego powodu: jego łączenie z escitalopramem jest przeciwwskazane, więc informacja o wcześniejszym leczeniu tą substancją realnie zmienia decyzję lekarza.

Czego w rejestrze nie ma

Zestawienia krążące w internecie regularnie wymieniają nazwy, których w polskim rejestrze nie znajdziesz. Częsty przykład to Remeron, kojarzony z mirtazapiną: substancja jest zarejestrowana, ta konkretna nazwa handlowa w rejestrze nie figuruje. Zamawianie preparatu po nazwie zasłyszanej za granicą kończy się więc odmową w aptece albo receptą na inny preparat.

Nie ma tam też leku przeciwdepresyjnego na receptę, który dałoby się kupić w wolnej sprzedaży. Wszystkie substancje wymienione na tej stronie są wydawane z przepisu lekarza, a esketamina na zasadach jeszcze ściślejszych. Osobną kategorią są zarejestrowane preparaty roślinne z dziurawcem: mają status OTC i wąskie wskazania obejmujące objawy o łagodnym nasileniu, a opisujemy je na stronie leki na depresję bez recepty.

Rejestr się zmienia. Nazwy handlowe przybywają i ubywają, moce bywają dodawane, a niektóre pozycje znikają z obrotu. Dane w tym zestawieniu pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych i mają wartość orientacyjną, nie stanowią potwierdzenia dostępności konkretnego opakowania w aptece.

Do czego takie zestawienie się nie nadaje

Do samodzielnego wyboru leku i do porównywania siły działania. Lista substancji nie zawiera informacji, które przesądzają o decyzji: przeciwwskazań kardiologicznych i wątrobowych, interakcji z lekami przyjmowanymi na inne choroby, sytuacji ciąży i karmienia piersią ani wieku pacjenta. Moc podana w miligramach dotyczy jednej substancji i nie przekłada się na inną, więc 20 mg escitalopramu i 20 mg paroksetyny to nie są dawki równoważne.

Nie nadaje się też do wnioskowania, że skoro lek jest w rejestrze, to lekarz go wypisze. Zestawienie opisuje, co w Polsce zarejestrowano, a nie co jest zasadne u konkretnej osoby. O tym rozstrzyga wywiad i ocena lekarska.

Najczęstsze pytania